SCHILDERIJ vd MAAND 19/02

Onder de titel ‘Schilderij van de Maand‘ zet BEELDTAALBLOG maandelijks een schilderij in de etalage om daarmee een virtuele galerie samen te stellen. Het gaat vaak om schilderijen die onder de radar van de ‘grote’ kunstgeschiedenis zijn gebleven; minder bekende meesterwerken die de moeite van het bekijken echter meer dan waard zijn.

singer sargent carnation_lily_lily_rose_b

John Singer Sargent (1856 – 1925)
Carnation, Lily, Lily, Rose (1886)
Olieverf op doel (174 x 154 cm)
Tate Britain, Londen

Van mijn bezoek ergens in de tachtiger jaren aan wat destijds nog de Tate Gallery heette, staat me niet erg veel meer bij. Dit schilderij van de voor mij destijds onbekende schilder John Singer Sargent, ben ik echter niet vergeten.
De kleur en de avondlijke sfeer van het doek maakten destijds indruk. Het is een soort miniatuurversie van de tuin van Eden zonder de verraderlijke slang die op de loer ligt om Eva te verleiden met de beroemde appel. Integendeel; de avond valt en temidden van een overdaad aan bloemen zien we twee meisjes die helemaal op lijken te gaan in het aansteken van de lantaarns.
Het is de verbeelding van kinderlijke onschuld in een arcadische omgeving. Er is geen idee van diepte of ruimte; de meisjes staan in een afgesloten wereld. Het kind-zijn wordt nog eens versterkt doordat wij als toeschouwers op hen neerkijken

Wie was deze Sargent?
Hij was geboren in Florence uit Amerikaanse ouders. Het grootste deel van zijn leven woonde hij in Europa. Zijn opleiding kreeg hij in Parijs. Hij zou vooral bekend worden als portretschilder van de rijken en superrijken van zijn tijd. Een societyschilder dus. Later zou hij zich meer gaan toeleggen op het schilderen landschappen.
Gedurende zijn leven zou hij ruim 900 olieverfschilderijen maken en 2000 aquarellen nalaten. En dan hebben we het nog niet over het ontelbare aantal tekeningen.

Sargent profileerde zich met een ongekende technische vaardigheid. Dat leverde hem overigens de nodige kritiek op. Volgens sommigen was hij niet meer dan een behendig en opprvlakkig illustrator. De filosoof en kunstcriticus Lewis Mumford heeft het zelfs over zijn virtuositeit ‘that cannot conceal the essential emptiness of Sargent’s mind.’ In de loop van de jaren zestig van de vorige eeuw is deze kritiek geluwd.
In het universum van Andy Warhol paste de stijl van Sargent wel. Volgens hem maakte Sargent ‘everybody look glamorous. Taller. Thinner. But they all have mood, every one of them has a different mood.

Hoe kwam het schilderij tot stand?
Sargent leefde in de tijd van de impressionisten. Hij was goed bevriend met Claude Monet en schilderde zijn landschappen, net als de impressionisten, in de buitenlucht. Toch was hij geen impressionist pur sang. In Engeland kwam hij ook in contact met de Prerafaëlitische schilders die zich die zich net als de impressionisten afzetten tegen de heersende academische kunst, maar daar andere stijlmiddelen voor toepasten. Hun kleurgebruik was uitgesproken, maar in hun onderwerpkeuze bedienden ze zich van symboliek, niet zelden met een morele boodschap. Vaak hadden de onderwerpen hun wortels in de romantiek.

Tijdens een avondlijke boottocht over de Theems zag Sargent in tuinen langs de oever Chinese lantaarns branden en hij besloot er een schilderij van te maken. De modellen waren de dochters van de illustrator Frederick Barnard.
Het schilderij is gemaakt in de zomer van 1886.
Sargent hield vast aan het schilderen in ‘plein air’ van de impressionisten. Iedere avond had hij slechts een paar minuten waarin het licht geschikt was  om aan het doek te werken. Hij zorgde dat alles gereed stond en als het licht precies goed was, werden de meisjes opgetrommeld die een paar minuten hun pose aan moesten nemen. Sargent bracht snel een paar toetsen aan en zo vorderde het schilderij dag na dag, avond na avond.

Natuurlijk had hij ook schetsen gemaakt van de meisjes, zodat hij niet alleen afhankelijk was van de schaarse minuten in het avondlicht.

polly en dorothy

John Singer Sargent (1856 – 1925)
Schets van Dorothy Barnard (l)
Potlood op papier (25 x 21 cm)
Schets van Polly Barnard (r)
Potlood op papier (28 x 24 cm)
Tate Britain, Londen

Ook in deze schetsen laat Sargent zijn virtuositeit en trefzekerheid  zien. Kijk maar eens naar de manier waarop hij de potloodlijnen neerzet of het profiel van de meisjes benadrukt: nergens ook maar een aarzeling.

De titel is ontleend aan een lied van de componist Joseph Mazzinghi. Sargent en zijn vrienden zongen regelmatig ‘Ye Shepherds Tell Me’ met daarin de tekst: ‘A wreath around her head, around her head she wore, Carnation, lily, lily, rose’.

Dit bericht werd geplaatst in beeldende kunst, licht, ruimte, schilderij vd maand en getagged met , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s