MARKERINGEN IN DE RUIMTE

Iets afwijkends valt meteen op, maar aan het vertrouwde alledaagse gaan we meestal achteloos voorbij. Een eenzame boom of rots in een landschap trekt de aandacht. Het creëert een tegenstelling. Het markeert de ruimte en wordt daardoor een bijzondere plek.
Daaraan kan men desgewenst een mythische betekenis geven: immers de natuur of een hogere macht heeft zo’n teken ‘natuurlijk’ niet voor niets neergezet. Er moet ter plekke wel iets bijzonders aan de hand zijn.

Daarmee krijgt het al snel het etiket ‘heilige plek’ opgeplakt. Op zo’n heilige plek zal men, enigszins opgewonden, al snel ontvankelijker zijn voor bepaalde gewaarwordingen. Dat versterkt dan weer het bijzondere karakter.
Omgekeerd of aanvullend kan men een plek markeren door een grote steen overeind te zetten, een (totem)paal in de grond te slaan of een speciale boom te planten op een open plek in het bos. Ook kan men rondom een bijzondere boom alles kappen, waardoor deze extra benadrukt wordt.

stonehenge_total
Stonehenge (bron: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Stonehenge_Total.jpg)

Zo ontstonden misschien plaatsen als Stonehenge en de 1000-jarige eiken* waaronder de stamoudsten rechtspraken. Een stap verder en we komen uit bij tempels, moskeeën en kathedralen die op speciale en heilig geachte plaatsten zijn gebouwd. Nog een stap verder en we bestormen de hemel met wolkenkrabbers.

Mensen zoeken altijd naar de overtreffende trap. Mensen plaatsen altijd markeringen in de ruimte. Deze markeringen zijn oriëntatiepunten. Dat gold ongetwijfeld voor onze verre voorouders die het zonder papieren landkaart of TomTom moesten stellen.
Zo verwerkten de Australische aboriginals hun topografische kaarten in liederen. Hiermee oriënteerden zij zich in het landschap en markeerden zij voedsel- en waterplaatsen. Alleen wie de liederen van buiten kende, was in staat de lange voettochten door de droge, dorre binnenlanden van Australië te overleven.

Oriëntatie betekent letterlijk: kijken waar zich precies het oosten (oriens) bevindt. Wie weet waar de zon opgaat weet tegelijk waar men zich in de ruimte bevindt. Dan weet je ook in welke richting je moet bidden, of waar het altaar van een kerk moet staan.

Is het een erg boude bewering als ik stel dat er achter alle religieuze en mystieke inspiratie een misschien wel heel eenvoudige en psychologische drijfveer schuilgaat: de menselijke behoefte om je plek te kennen?

* Over 1000-jarige eiken gesproken: één van de oudste en bekendste bomen in Nederland is de zomereik die bij Tubbergen in Twente staat, de zogeheten Kroezeboom. Letterlijk betekent dit kruisboom. Er zijn meer bomen in Nederland met deze aanduiding. Ze werden gebruikt als plaats waar rechtgesproken werd, als heilige plaats of als grensmarkering.

634px-kroezeboom_fleringer_es
Kroezeboom bij Tubbergen
(bron: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Kroezeboom_Fleringer_Es.jpg)

De leeftijd van deze boom wordt geschat op 400 – 500 jaar. De stamomvang bedraag 725 cm. Een Kroezeboom schijnt een teken van gerechtheid te zijn geweest met een belangrijke symbolische waarde. Volgens informatie verstrekt door het Meertens Instituut stond hier in de 16e en 17e eeuw een veldkapelletje, een ‘hilligen huesken’. Onbekend is welke heilige hier werd vereerd. Hoewel het kapelletje in de loop van de 17e eeuw schijnt te zijn afgebroken, bleef het Katholieke kerkvolk in deze periode van de Reformatie (1632 – 1732) hier naar toe trekken, om er in het geheim eucharistievieringen te houden.

Dit bericht werd geplaatst in cultuur, geschiedenis, landschap, psychologie, ruimte, waarneming en getagged met , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s