SCHILDERIJ vd MAAND 18/09

Onder de titel ‘Schilderij van de Maand‘ zet BEELDTAALBLOG maandelijks een schilderij in de etalage om daarmee een virtuele galerie samen te stellen. Het gaat dan ook vaak om schilderijen die onder de radar van de ‘grote’ kunstgeschiedenis zijn gebleven; minder bekende meesterwerken die de moeite van het bekijken echter meer dan waard zijn.

weissenbruch 1

Hendrik Johannes Weissenbruch (1824 – 1903)
Landschap met molen bij Schiedam (1873)

Olieverf op doek (64,5 x 101 cm)
Museum Boijmans Van Beuningen – Rotterdam

Vooruit maar, de zomer loopt op z’n eind. Daarom nog een zomers tafereeltje uit de oude doos. De Haagse School om precies te zijn. Dus zo oud is het nu ook weer niet. Van het soort landschap dat we hier zien, zijn in het echt nog wat flarden over. Tussen Delft en Schiedam ligt Midden-Delfland en daar zal Weissenbruch deze molen en die koeien gezien en geschilderd hebben.

Ik kom er vaak en graag, wandelend of op de fiets en ken het gebied goed. Overal waar je nu kijkt zie je wel hoogspanningskabels, bovenleiding van het spoor Den Haag-Rotterdam en aan de horizon de hoogbouw van Delft, Schiedam of Rotterdam.
Maar die molen? Die kan ik nergens meer ontdekken.

Het schilderij wel. Dat hangt in Boijmans en daar zag ik het enige tijd terug. Een reproductie doet niet echt recht aan het origineel, maar dat is meestal zo. Wat mij telkens weer treft is het blauw van de lucht. Uitgesproken zomerblauw. Je voelt als het ware de warmte. Door de lage horizon (ongeveer tweederde van het doek bestaat uit lucht) benadrukt Weissenbruch de vlakheid van het landschap. Daardoor lijkt het ook alsof je zelf in het weiland staat tussen de koeien. Je kijkt ver weg, maar tegelijk is het landschap besloten door de bomenrijen aan de horizon.

De kleurstelling is van een uiterste eenvoud: veel blauw, een strook groen en verder grijs en wit. Met rechts, een beetje achteloos neergezet, nog een roodbruine koe die voor het nodige contrast zorgt. De compositie bestaat verder uit luie horziontalen en bij de waterkant en de molen een paar diagonalen en de de molen zelf die het beeld domineert. Het licht valt van rechtsachter. Daardoor staat de flank van de grazende koe volop in het zonnetje. Weissenbruch hanteert een opvallend, heldere schilderstijl. Bij hem gaan de vormen en kleuren niet impressionistisch in elkaar over.
Integendeel, ze lijken bijna gebeeldhouwd met licht.

weissenbruch 3

Hendrik Johannes Weissenbruch (1824 – 1903)
Zomerdag
Olieverf op paneel (19 x 31 cm)
Rijksmuseum – Amsterdam

Dat zien we ook op bovenstaand studiepaneeltje. Alles is met duidelijke, kloeke toetsen neergezet. En ook hier weer die simpele opbouw, in blauw en groen en wat grijs. In het midden een paar opvallende rode toetsen voor de daken. De horizon ligt nu wel hoger.

Verbeeld ik het me, of zie ik in het midden aan de horizon duinen? Dan zou dit landschap ergens langs de kust gesitueerd kunnen worden. Een landschap dat we trouwens nog steeds tegen kunnen komen op een zomerse fiets- of wandeltocht.

Weissenbruch geldt natuurlijk als belangrijk vertegenwoordiger van de Haagse School, die in het voetspoor van de Franse impressionisten het alledaagse leven in alledaagse taferelen wilden vastleggen. Het landschap speelde daarin een belangrijke, zeg maar dé belangrijkste rol. Onderwerpen waren vooral het platteland en natuurlijk het strand en de zee.

In 1900 trok Weissenbruch naar het bekende Franse Barbizon. Het was inmiddels 50 jaar geleden dat de schilders van Barbizon als Rousseau, Corot en Daubigny zich daar ophielden en de basis legden voor de nieuwe realistische schilderkunst die zou uitmonden in het impressionisme. Zij schilderden als eersten ‘en plein air’. In de open lucht dus, wat vooral mogelijk werd omdat de olieverf inmiddels in tubes te koop was. En hoewel de roep van Barbizon voorbij was, wilde Weissenbruch nog kennismaken met de sfeer waarin de grote voorgangers van de Haagse School hadden gewerkt. Daar ontstond het laatste van dit trio zomerlandschappen. Met het oog op het komende najaar en winter, kunnen we ons in ieder geval een beetje aan deze schilderijen verwarmen.

weissenbruch 2

Hendrik Johannes Weissenbruch (1824 – 1903)
Bosgezicht in de omgeving van Barbizon (1900 )
Olieverf op doek (48,5 x 64 cm )
Rijksmuseum – Amsterdam

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in beeldende kunst, geschiedenis, kleur, licht, schilderij vd maand en getagged met , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s