SCHILDERIJ vd MAAND 18/08

Onder de titel ‘Schilderij van de Maand‘ zet BEELDTAALBLOG maandelijks een schilderij in de etalage om daarmee een virtuele galerie samen te stellen. Het gaat dan ook vaak om schilderijen die onder de radar van de ‘grote’ kunstgeschiedenis zijn gebleven; minder bekende meesterwerken die de moeite van het bekijken echter meer dan waard zijn.

Voor bijzondere schilderijen moet je in Teylers in Haarlem zijn. Natuurlijk, niet alleen voor bijzondere schilderijen: het hele Teylers is een belevenis; een museum in een museum, een doos van Pandora waar je niet uitgekeken raakt.

Wat de schilderijencollectie van Teylers zo opvallend maakt is dat het niet per se gaat om de grote namen die we toch wel kennen. Juist door de wat minder bekende meesters te bekijken vallen we van de ene verrassing in de andere. Het doet je beseffen dat er zoveel meer te zien en ontdekken valt.

Neem dit schilderij van Wijnand Nuijen:

Wijnand Nuijen

Wijnand Nuijen (1813 – 1839)
Een drukke haven in Normandië (1836)
Olieverf op doek (81 x 110 cm)
Teylers Museum, Haarlem

Ik hoor gemompel op de achtergrond: Wijnand wie? Nuijen, aangenaam.
Hij werd geboren en is overleden in Den Haag. Het mag duidelijk zijn dat hij niet oud is geworden; 26 jaar om precies te zijn. De meeste schilders begonnen op die leeftijd pas aan hun carrière.

Romantiek

De jonggestorven Wijnand Nuijen is de opvallendste romantische schilder die Nederland heeft voortgebracht. De stroming ontstond als reactie op de koele afstandelijkheid van het classicisme. Kunstenaars schilderden nieuwe onderwerpen met een emotionele lading, zoals een roemrijk verleden of de grootsheid van de natuur waarbij de mens een nietig schepsel lijkt. Men koos dramatische momenten zoals een naderend onweer, maar ook idyllische landschappen met een sprookjesachtige of religieuze sfeer waren bijzonder geliefd.

Normandië

In tegenstelling tot zijn landgenoten was Nuijen direct geïnspireerd door de Franse en Engelse schilderkunst van zijn tijd. Dat uitte zich in een lossere schilderstijl en uitgesproken kleurgebruik. Om inspiratie op te doen, reisde Nuijen langs de Franse kust. Daaraan danken wij ook dit fraaie werk dat ik presenteer als schilderij van de maand augustus.
Niet dat Nuijen een bepaalde plaats of exacte locatie heeft geschilderd. Het is een gefantaseerd Normandisch havenstadje tegen hoge krijtrotsen. Het bevat Normandische elementen: de genoemde krijtrotsen en de architectuur. We zien zeilschepen die hun waar afleveren op de kade waar die verder verhandeld en opgeladen worden. Het is, kenmerkend voor havensteden, een rommelige drukte van jewelste.

Bijna sprookjesachtige verbeeldingen

Het schilderij is van links naar rechts opgebouwd. Het linkerdeel met de donkere huizen en uitgestalde handel leidt ons als het ware het schilderij binnen. Vervolgens gaat de blik naar rechts, waar we nog even stuiten op een soort gotische totempaal die een beeldrijm vormt met de erachter liggende zeilschepen. In de verte komt nog een enorm schip binnengelopen dat extra de aandacht trek doordat het (ondanks de afstand) behoorlijk prominent in beeld komt. Maar ook doordat de sterke beweging van links naar rechts gericht lijkt op juist dit schip. De tint contrasteert bovendien mooi met de voorgrond, wat de indruk van diepte verder versterkt.
Nu ontbreekt het toch al niet aan diepte, omdat Nuijen uitbundig gebruik maakt van atmosferisch perspectief, het geleidelijk minder contrastrijk en donker worden van onderwerpen die verder weg liggen. Dit alles verleent het schilderij ook een dramatische spanning, die Nuijen nog eens accentueert door een dramatische wolkenlucht.

Het zijn allemaal ingrediënten waar schilders van de romantische school hun vingers bij aflikten en die ze uiterst bedreven en vol drama weergaven. Nuijen was leerling van de bekende landschapsschilder Andreas Schelfhout (1787-1870), maar zijn romantische, bijna sprookjesachtige verbeeldingen van Normandië sluiten meer aan bij de toenmalige internationale dan bij de Nederlandse kunst.

Dit bericht werd geplaatst in beeldende kunst, cultuur, diepte, expressie, licht, ruimte, schilderij vd maand en getagged met , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s