SPIEGELBEELDIG

Vallen veronderstelt beweging. In ieder geval van boven naar beneden, maar vaak ook naar links of rechts. Vallen werkt op de lachspieren. Vandaar dat in films van Laurel en Hardy veel gevallen wordt.
Vallen heeft ook iets vernederends. Letterlijk. Je gaat immers neer. En niet vrijwillig zoals bij knielen. Je wordt ten val gebracht (door een ander of door iets). Een voorbeeld van stadia van vallen zien we in het prachtige schilderij van Pieter Breughel de Oude dat een illustratie vormt van het gezegd ‘als de blinde de blinde leidt, zullen ze beide eindigen in de greppel’.

bruegel_blinden_grt

Pieter Brueghel de Oude (1520 – 1569)
De parabel van de blinden (1568)
Tempera op doek (85 × 154 cm)
Museo di Capodimonte, Napels

We zien zes figuren die achter elkaar aanhobbelen. Er is sprake van een neergaande lijn, als we de hoofden volgen van links naar rechts. De achterste twee lopers stappen nog vol vertrouwen voort, zich niet bewust van hetgeen zich voor hen afspeelt. Bij de derde begint de twijfel toe te slaan en bij de vierde is sprake van alarm. Van de rechtopstaande figuur links naar de gevallen rechts is een duidelijke beweging waarneembaar, waarbij de tegenbewegingen van de stokken de verwarring lijken te versterken. Er is sprake van een verhaal en een toenemende spanning.

Daarnaast is er anticipatie: we weten zeker dat ook de onbekommerde wandelaar aan het eind van de rij gaat vallen. Volgens de waarnemingspsycholoog en kunstbeschouwer Rudolf Arnheim (Art and visual perception – A psychology of the creative eye; 1954/1974) ‘lezen’ we een beeld van links naar rechts: ‘Since a picture is “read” from left to right, pictorial movement toward the right is percieved as being easier, requiring less effort’.

Wat gebeurt er dan als we het beeld omdraaien?

bruegel_blinden_grt - 2

We ‘lezen’ het beeld nog steeds van links naar rechts. We beginnen nu echter met een stelletje over elkaar struikelende figuren. Wat ontbreekt is de aanleiding voor deze valpartij. Het is alsof iemand een mop vertelt maar begint met de clou. Terwijl juist de opbouw van het verhaal essentieel is.

De spanning en anticipatie die we in de originele afbeelding ervaren gaat volledig verloren. We beginnen als het ware bij de ontknoping en draaien de film in ‘omgekeerde volgorde’ af.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in beeldende kunst, beeldretorica, lichaamstaal, spiegelbeeld, waarneming en getagged met , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s