SCHILDERIJ vd MAAND 18/07

Onder de titel ‘Schilderij van de Maand‘ zet BEELDTAALBLOG maandelijks een schilderij in de etalage om daarmee een virtuele galerie samen te stellen. Het gaat dan ook vaak om schilderijen die onder de radar van de ‘grote’ kunstgeschiedenis zijn gebleven; minder bekende meesterwerken die de moeite van het bekijken echter meer dan waard zijn.

Wouters Dining_Table copy

Rik Wouters (1882 – 1916)
De etstafel (1908)
Olieverf op doek (89 x 96 cm)
Koninklijk Museum voor Schone Kunsten / Antwerpen

 

Van sommige schilders zou ik eigenlijk het liefst het hele oeuvre – of op z’n minst een heel groot deel ervan – willen laten zien. Dat zijn meestal de schilders die de schilderijen maken die ik zelf zou willen maken. Of gemaakt zou willen hebben.
Rik Wouters behoort tot die categorie. In Antwerpen heb ik in het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten, alweer jaren geleden, een groot aantal schilderijen van hem gezien en mijn ‘eigen’ Boymans heeft één schilderij in de collectie.

Ik heb uiteindelijk gekozen voor het Antwerpse doek ‘De etstafel’.
Eerst wat over de man. Rik Wouters wordt in 1882 in Mechelen geboren. Zijn eerste opleiding krijgt hij in het atelier van zijn vader die houtbewerker is. Hij ontpopt zich al snel als beeldhouwer en gaat in 1900 naar de Brusselse Academie. In 1904 ontmoet hij zijn vrouw Nel. Zij poseert als model voor verscheidene kunstenaars en wordt de muze die hij nooit zal ophouden te schilderen. Rond 1906 komt zijn werk los van de academische stijl. Hij is dan al enkele jaren aan het schilderen waarin hij experimenteert met verschillende stijlen.

In 1910 maakt hij kennis met het werk van Van Gogh en Cézanne. Dit is cruciaal voor zijn ontwikkeling. Zijn kleuren worden feller en hij gaat in grote, heldere kleurvlakken schilderen. Daarin doet zich de invloed gelden van het fauvisme.
In navolging van Cézanne kiest hij voor dunne lagen verf die het doek op verschillende plaatsen vrij laat. Dit zien we in het doek ‘Open venster op Bosvoorde’, een werk uit 1914 waarin hij het doek, in tegenstelling tot ‘De etstafel’, nog slechts summier maar uiterst trefzeker beschildert.

Wouters Gezicht op Bosvoorde copy

Rik Wouters (1882 – 1916)
Open venster op Bosvoorde (1914)
Olieverf op doek (108 x 123 cm)
Koninklijk Museum voor Schone Kunsten / Antwerpen

 

Hij krijgt steeds meer succes en sluit in 1912 een contract met galeriehouder Georges Giroux. Dit bevrijdt hem van de allerergste financiële zorgen. Het zorgt ook voor enorme productiviteit. De Eerste Wereldoorlog gooit echter roet in het eten. Hij wordt opgeroepen voor het front.
In die tijd krijgt hij ook steeds meer last van hevige hoofdpijn. Het blijkt kanker aan het kaakbeen. Het echtpaar vertrekt naar het neutrale Nederland en vestigt zich in Amsterdam waar Rik behandeld wordt. Vreselijke pijnen maken hem het werken steeds moeilijker. In 1915 verliest hij na een operatie een oog en bij een nieuwe operatie een stuk van zijn kaak.

Nel getuigt over Riks laatste winter als volgt:

De sombere winter van 1915-1916 hangt over Amsterdam als een lijkwade van ijzel en sneeuw. Het was tijdens een van die treurige dagen dat de kwaal herbegon. Zijn stem klinkt hol en het is pijnlijk hem te zien eten. Hij kan alleen vloeibare dingen naar binnen krijgen, en dan nog slechts, zoals zijn dagelijks verband, door de opening van zijn gebroken kaakbeen. Dit verband achter in zijn mond stinkt en dat vloeibare voedsel doet hem walgen. Het vooruitzicht van de lange slapeloze nachten, in een wanhopige strijd tegen de pijn, maakt hem radeloos. Hij kan niet blijven liggen, wandelde in een kring rond als een gek.

In 1916 sterft hij, nog geen 34 jaar oud. In zijn korte leven liet hij een indrukwekkend oeuvre na: in nauwelijks 10 jaar maakte hij 170 schilderijen, 35 sculpturen, 50 etsen, 40 pastels en 1500 tekeningen.

Terug naar het schilderij ‘de etstafel’.
Wat maakt dit schilderij zo fascinerend?
Allereerst de kleur. We zien wit. Heel veel wit. En grijs in tal van nuances. Temidden daarvan een paar kleurige accenten. Een blauwe fles, waarschijnlijk voor etszuur. In de vensterbank een boek met roodoranje kaft waar een dunner geel boekje tegen aan staat. Als contrast tegen het roodoranje zien we subtiele groene toetsen, een fles in groen met een fel rood etiket. Over de stoel hangt kleding in blauw en wit. Tegen het blauw zien we weer een helder oranje accent, wat door het blauw niet alleen zichzelf te kijk zet, maar ook het blauw extra accentueert. Complementaire kleuren immers.

En kijk eens naar dat wit en grijs. Wit is nergens wit. Grijs is nergens grijs. Overal heeft Wouters met de grootste subtiliteit kleuren geschilderd. Het licht spettert door de vitrage naar binnen en valt op de tafel waar licht en schaduw vormen suggereren en doorschijnende partijen zichtbaar maakt, zoals in de blauwe fles, die daarvan bekentenis aflegt door zijn blauw te weerspiegelen op het wit van de tafel.
De achtergrond bestaat uit een raadselachtig geheel van grijze tinten. De linker bovenhoek is open gelaten. Daar zien we de ondergrond. Kortom: het is een schitterend spel van kleurrijke accenten en contrasten die omgeven zijn door grijze en witte partijen.

Dit schilderij is een feest voor het oog. Er is geen vierkante centimeter die niet op de één of andere manier de aandacht waard is, waar niet iets gebeurt. Dit is een schilderij om in te verdwalen en eindeloos in te blijven dwalen.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in beeldende kunst, kleur, licht, ruimte, schaduw, schilderij vd maand en getagged met , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s