KLEURVERHALEN: MUMMIEBRUIN

mummy brown

Ieder schilderij vertelt een verhaal. Maar áchter bepaalde schilderijen gaan soms wel heel bijzondere verhalen schuil. Niet door onderwerp of techniek, de genialiteit van de maker of de impact op de kunstgeschiedenis, maar bijvoorbeeld door de gebruikte kleurstof. Wist u dat eeuwenlang gebruik is gemaakt van een kleurstof die bestond uit vermalen Egyptische mummies?
Ja, u leest het goed: vermalen Egyptische mummies.
De naam van de kleur: mummiebruin.
Neem dit schilderij:

louvre-l039interieur-d039une-cuisine

Martin Drölling  (1752–1817)
Interieur van een keuken (1815)
Olieverf op doek (65 x 80 cm)
Louvre, Parijs

Dit onschuldige tafereel van Martin Dröling geeft ons inkijkje in een keuken waar twee vrouwen zitten te handwerken; een kind speelt met een kat. Alledaagse dingen op een namiddag in de zomer. Door het openstaande raam horen we bij wijze van spreken zingende vogels. Drölling hield van dit soort beelden. Als ik google naar meer van hem, dan kom ik dit soort genretaferelen, een interieur en een raam met uitzicht, regelmatig tegen.

Glacis

Het contrast tussen binnen en buiten is groot. Buiten schijnt de zon en het licht schraapt van links nog een beetje naar binnen op de muur rechts. Het interieur is overwegend geschilderd in sobere bruintinten. Aan frivole, frisse kleuren voor de keuken had men in Drölings tijd nog geen boodschap.  De donkere partijen zijn aangebracht in transparante lagen. We noemen dit een glacis.
De bruintinten die Drölling gebruikte waren aardekleuren. Kleuren die zo oud zijn als de schilderkunst. De schilders in de prehistorische grotten gebruikten ze al. Ze lagen (letterlijk) voor het oprapen. Nadeel: ze zijn niet transparant, waardoor er niet mee te glaceren valt. Daarvoor gebruikte hij een ander soort bruin: mommia of mummiebruin.* Inderdaad; poeder van gemalen Egyptische mummies.

mummybrown

Booming business

We kennen mummies vooral als overblijfselen van farao’s en andere hooggeplaatste personen. Die werden in graftombes en pyramides bijgezet. In het oude Egypte was mummificatie echter een complete industrie. Je kunt met recht zeggen dat het eeuwenlang booming business was.
Het gewone volk kon het zich misschien niet permitteren om graftombes op te richten maar liet zich dan bijzetten in grotten of onder het hete woestijnzand. Ook dieren als katten, apen en krokodillen werden volop gemummificeerd. Het resultaat? Je hoefde maar een spade in Egyptische bodem te zetten, of je haalde wel een mummie naar boven.

Lees het verslag van een Engelse reiziger, John Sanderson, uit 1586 die afdaalt in een schacht met mummies:

We were let down by ropes, as into a well, with wax candles burning our hands, and so walked upon the bodies of all sort and sizes…they gave no noisome smell at all…I broke off all the parts of the bodies to see how the flesh was turned to drugge, and brought home divers heads, hands, arms and feet.**

Louvre_egyptologie_21

Mummie van een kat (collectie Louvre, Parijs)

De klad in de mummiehandel

Iemand moet vervolgens op het idee gekomen zijn om mummies te vermalen tot pigmentpoeder. Vanaf de zeventiende eeuw werden ze namelijk op grote schaal opgegraven en naar Europa geëxporteerd.
Daar aangekomen werden ze verwerkt in speciale ‘mummiemolens’.
Behalve als pigment in verf gebruikte men het poeder ook in medicijnen.

Eind 19e eeuw kwam de klad in de mummiehandel. De betrouwbaarheid van het pigment bleek toch tegen te vallen. Synthetische pigmenten met betere eigenschappen waren in opkomst. Bovendien ontstond groeiende weerzin tegen de herkomst en fabricage van het pigment. De Engelse Pre-Raphaelist Edward Burne-Jones hoorde in 1881 van een vriend hoe deze getuige geweest was van het vermalen van een mummie. Hij rende naar zijn atelier om een tube mummy brown te pakken en ‘there and then a decent burial’ te geven.

Begin 20ste eeuw nam de vraag naar het pigment sterk af. Verffabrikanten konden met één mummie decennia vooruit. De firma C. Robertson (geopend in 1810) was in 1960 door haar voorraad heen.

‘We might have a few odd limbs lying around somewhere,’ the managing director told Time magazine in Oktober 1964, ‘but not enough to make any more paint. We sold our last complete mummy some years ago for, I think £3. Perhaps we shouldn’t have. We certainly can’t get any more’.**

* Mummiebruin kwam ook in de handel onder namen als bitumen en asfalt.
** Kassia St Clair – The Secret Lives of Colour (John Murray – London / 2016)

Meer kleurverhalen:

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in beeldende kunst, geschiedenis, kleur, kleurverhaal, schaduw en getagged met , , . Maak dit favoriet permalink.

2 reacties op KLEURVERHALEN: MUMMIEBRUIN

  1. Pingback: KLEURVERHALEN: GOUD | BEELDTAAL

  2. Pingback: KLEURVERHALEN: BLAUW VAN OVERZEE | BEELDTAAL

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s