SCHILDERIJ vd MAAND 18/04

Onder de titel ‘Schilderij van de Maand‘ zet BEELDTAALBLOG maandelijks een schilderij in de etalage om daarmee een virtuele galerie samen te stellen. Het gaat vaak om schilderijen die onder de radar van de ‘grote’ kunstgeschiedenis zijn gebleven; minder bekende meesterwerken die de moeite van het bekijken echter meer dan waard zijn.
Het is begin april en het herfst. Het herfst eigenlijk al maanden achtereen, zo nu en dan onderbroken door een week intens bitter koude winter. Wie hunkert niet naar voorjaar, naar zon en warmte? Vandaar dat ik voor de maand april een schilderij heb gekozen dat (bijna letterlijk) warmte uitstraalt: ‘A bigger Grand Canyon’ van David Hockney. Het is in meer dan één opzicht een bijzonder schilderij.
Eigenlijk moet ik zeggen: zestig schilderijen.

Hockney1David Hockney (1937)
A bigger Grand Canyon (1998)
Olieverf op 60 doeken (totaal 207 x 744 cm)
National Gallery of Australia, Canberra

Het is namelijk opgebouwd uit vijf bij twaalf doeken van ongeveer 41 x 62 cm. Geen enkele reproductie kan aan het origineel recht doen. Het blijft behelpen.
‘A bigger Grand Canyon’ bevat geen menselijke figuren. De kijker is de enige aanwezige persoon. Het is uitgevoerd in onwaarschijnlijk intense kleuren. De afbeelding is realistisch en onwerkelijk tegelijk. Waar op aarde vinden we zulke kleuren?
Een smalle strook blauwe lucht staat in scherp kleurcontrast met de oranje-rode tinten van de steenmassa’s, die letterlijk warmte lijken uit te stralen. Het blauw geeft ons, kijkers, een beetje lucht. Letterlijk. Het laat zien dat achter de afgesleten toppen van de canyons de onafzienbare ruimte doorgaat.

Ruimte

Het werk is te beschouwen als een statement over de weergave van ruimte en de ervaring van die ruimte. Niets is zo moeilijk als het weergeven van immense ruimte op een plat vlak. Iedereen zal de ervaring herkennen dat foto’s van indrukwekkende vergezichten en berglandschappen bij nader inzien, op de bank in de huiskamer bezien, altijd weer tegenvallen. Niets lijkt meer te herinneren aan de ervaring die we hadden toen we op het randje van een ravijn stonden om vooral maar de diepte en wijdsheid in beeld te brengen.
Wat rest is echter een verwaterd replica.
Hockney fotografeerde de Grand Canyon in 1982. Zij doel was het ‘onfotografeerbare te fotograferen’. Wat hij vooral wilde vastleggen was de ruimte.

‘Het leidt geen twijfel dat de sensatie te staan op de rand van de Grand Canyon de ervaring van ruimte is. Het is de grootste ruimte waarover je kunt uitkijken die een begrenzing heeft’.

Om het probleem van de weergave van de ruimte op een plat vlak op te lossen koos hij destijds voor een serie van foto’s met verschillende verdwijnpunten, die hij in een collage samenvoegde. Dat werd ‘Grand Canyon with ledge, Arizona, 1982’. Dit werk kan gezien worden als een cruciale stap op weg naar ‘A bigger Grand Canyon’.

hockney 01

De manier waarop Hockney het werk schilderde legde hij als volgt uit:

‘If you want very strong colour, first of all you have to put it on reasonably thin … and build it up in layers. But I wanted the colour to stay there so you have to put it on in a certain way to build it up rather slowly … let the white of the canvas into it to get the glow. You don’t put white paint in colour that would make it somewhat chalky’.

Hiermee trad hij in de voetsporen van Vermeer.
In 1996 bezocht hij de Vermeer-tentoonstelling in Den Haag en bracht uren door met het bestuderen van diens schilderwijze:

‘just studying how he did it, how he made those images glow like that. Just technically — the layering, the building up of thin layers of colors, one atop the next, the foreplanning. I joked that Vermeer’s colors will last a lot longer than MGM’s, but it’s true’.

Hockney slaagt er uiteindelijk in de ruimte te vangen. Hij weet een meesterwerk te scheppen. Niet alleen dat, hij laat zien dat de schilderkunst nog steeds vitaal en belangrijk is in een tijd waarin we bestookt worden met gedigitaliseerde beelden. Want hij laat zien dat schilderkunst meer dan enig ander medium in staat is om de werkelijkheid weer te geven op een wijze die de ervaring recht doet.

Volgens dezelfde procedure ontstond nog een tweede versie van de Grand Canyon, nu onder de titel ‘A closer Grand Canyon’.
Ik wil u ook deze versie niet onthouden:

a closer grand canyonA closer Grand Canyon
Olieverf op 60 doeken (ongeveer 207 x 744 cm)

Het onschilderbare schilderen

Als iets het werk van Hockney kenmerkt is het misschien vooral dat: hij schildert het ogenschijnlijk onschilderbare. Dat vinden we ook terug in de series die hij in de jaren zeventig van de vorige eeuw maakte van water. Water is net zo ongrijpbaar als ruimte. Hoe kun je dat weergeven in verf? Dat roept vragen op die alleen door het werk beantwoord kunnen worden: wat is het ruimtelijke van ruimte en wat het waterige van water?

Op de vraag wat ruimte is heeft hij hierboven antwoord gegeven.
Hieronder een drietal voorbeelden van de manier waarop hij water in beeld bracht.

 

study of water / potlood / 1976

study_of_water_76hockney-761769

water made of lines and blue wash / litho / 1980

DHockney13D

large diver / 1978

large_diver_78

Dit bericht werd geplaatst in beeldende kunst, diepte, expressie, grootte, kleur, landschap, ruimte, schilderij vd maand en getagged met , , , , . Maak dit favoriet permalink.

2 reacties op SCHILDERIJ vd MAAND 18/04

  1. Pingback: SCHILDERIJ vd MAAND 18/12 | BEELDTAAL

  2. Pingback: SCHILDERIJ vd MAAND 19/03 | BEELDTAAL

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s