SCHILDERIJ vd MAAND 18/01

Onder de titel ‘Schilderij van de Maand‘ zet BEELDTAALBLOG maandelijks een schilderij in de etalage om daarmee een virtuele galerie samen te stellen. Het gaat vaak om schilderijen die onder de radar van de ‘grote’ kunstgeschiedenis zijn gebleven; minder bekende meesterwerken die de moeite van het bekijken echter meer dan waard zijn.

Het werk van de Amsterdamse kunstenaar Jaap Hillenius stond in het teken van licht, kleur en natuur. In 1999 kwam hij om het leven bij een verkeersongeval. Daarmee kwam een eind aan zijn zoektocht naar het ‘ultieme schilderij’.

hillenius jaap - la foret 1989
Jaap Hillenius (1934 – 1999)
La forêt (1989)
Olieverf op doek (150 x 170 cm)
Collectie: Galerie Frank Welkenhuysen, Utrecht

In het schilderij van deze maand zien we twee menselijke figuren innig verstrengeld op de bodem van een bos. De gestalten zijn geabstraheerd en in warme kleuren weergegeven. De rest van het schilderij, waarin landschappelijke elementen zijn verwerkt, is geschilderd in koele kleuren. Met lijnen zijn omtrekken van bomen aangeduid. We zien hier groene, paarse, blauwe en oranje tinten. Rechtsonder komen vijf armen het beeld in. Zij lijken de geliefden te willen aanraken, of strelen. Dit soort handen zien we soms in grotschilderingen, waarbij de prehistorische schilders hun eigen handen als sjabloon gebruikten.

Hillenius neemt in 1970 het besluit op zoek te gaan naar het ‘ultieme schilderij’. Eerst is hij mensen gaan schilderen, fragmentarisch weergegeven en opgebouwd uit ritmes. Daarna heeft hij vooral de beweging van water getekend. Van water ging het naar vegetatie en de ritmes van het groeien. Deze elementen zien we ook in het schilderij ‘La forêt’ terug.
Studiereizen brachten hem naar het oerwoud van Guatamala en Kenia. Om de ruimte van de woestijn te ervaren trok hij naar Arizona. Het licht en de kleur van de zomer zijn belangrijke thema’s die in veel van zijn werk voorkomen.

In zijn werk werd Hillenius sterk beïnvloed door de pointillist Seurat en het orphisme, de overgangsvorm tussen kubisme en abstracte kunst. We zien dit in het werk van de Fransman Robert Delaunay. Naast deze voorbeelden had Hillenius een grote belangstelling voor niet-Westerse kunst.

Van Seurat speelde vooral het grote doek ‘Une apres-midi de dimanche sur l’ile de la Grande Jatte’ uit 1885 een belangrijke rol. In dit schilderij zien we het licht in al zijn helderheid weergegeven. Alsof het altijd zondag is en de zomer nooit ophoudt.

Seurat,_1884
George Seurat (1859 – 1891)
Une apres-midi de dimanche sur l’ile de la Grande Jatte (1884 – 1885)
Olieverf op doek (207 x 308 cm)
Art Institute of Chicago

Echo’s van Seurat vinden we bijvoorbeeld terug in het schilderij ‘Drie figuren buiten / le dejeuner’:

Hillenius - drie figuren
Jaap Hillenius (1934 – 1999)
Drie figuren buiten / le dejeuner (1981)
Olieverf op doek (100 x 100 cm)

Het hele oeuvre van Hillenius stond in het teken van harmonie met de natuur. Dat betekende tevens een opgaan in de natuur. Daarom schilderde hij een jaar lang water; vervolgens een jaar lang gras. Het doel was het schilderij net zo veel licht te laten terugkaatsen als het gras deed. Sommige schilderijen zijn zo ontdaan van iedere herkenbare vorm, dat slechts het licht en de kleur van (vooral) de zomer overblijven.

Zijn streven was bovenal de natuur met onbevangen blik vast te leggen. Maar hij zag tevens de moeilijkheid daarvan: ‘Zodra je kijkt naar een koe zal het geheugenbeeld van een koe controlerend werken op de directe waarneming.’
De hersenen plaatsen het in een referentiekader.
Hillenius: ‘Het betekent dat er een ongelooflijk kort moment is dat je juist waarneemt en alles wat volgt gekoppeld is aan de herinnering.’
We weten door zijn vroege dood niet waar de schilderkunstige zoektocht naar het ‘ultieme schilderij’ die hij op zich genomen had, hem uiteindelijk gebracht zou hebben. Wat we wel zien is de intensiteit waarmee hij zich aan deze tocht overgaf.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in beeldende kunst, expressie, kleur, licht, schilderij vd maand en getagged met , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s