SCHILDERIJ vd MAAND 17/11

Onder de titel ‘Schilderij van de Maand‘ zet BEELDTAALBLOG maandelijks een schilderij in de etalage om daarmee een virtuele galerie samen te stellen. Het gaat vaak om schilderijen die onder de radar van de ‘grote’ kunstgeschiedenis zijn gebleven; minder bekende meesterwerken die de moeite van het bekijken echter meer dan waard zijn.

Het is herfst. Merken we dat niet aan het weer, dan wel aan de kleuren van de bomen. Als ze dan nog blaadjes hebben. Ook het licht is anders in de herfst. De zon staat lager en zorgt voor interessante slagschaduwen. Het allermooist is natuurlijk dat schelle zonlicht op een rij huizen of bomen die tegen een donkergrijze, onheilspellende wolkenlucht afsteken.

Zoiets als dit:

Breitner-Keizersgracht-Mark-Smit-Kunsthandel-e1

George Hendrik Breitner (1857-1923) 
Gezicht op Keizersgracht hoek Reguliersgracht: an elegant lady strolling along a canal in Amsterdam (1895)
Olieverf op doek (79 x 115 cm) 

Rumoer in de stad

Ik zag dit schilderij op de tentoonstelling ‘Rumoer in de stad’ in het Haags Gemeentemuseum. Eigenlijk was ik daar voor Mondriaan, maar bij nader inzien vond ik deze expositie veel interessanter. Met deze Breitner als absoluut hoogtepunt.

Kijk maar eens naar het oranjebruin van de iepen (?) langs de gracht en hoe het zonlicht erop valt. De bomen rechts lijken wel in vuur en vlam te staan. En hoe schitterend valt het licht op de gevels van de huizen en de brug.
Het is het fascinerende spel van licht en donker wat we alleen in de herfst kunnen waarnemen. Breitner laat het licht in de achtergrond extra schijnen door de donkere voorgrond, waar (heel toevallig) een elegante dame langs komt geschreden. Ze valt eigenlijk in eerste instantie niet eens op. De kleuren van haar jasje en gezicht gaan op in de achtergrond. De kleuren van haar jurk komen vrijwel overeen met de stammen waar ze langs loopt. Ze werpt een terloopse blik op ons, de toeschouwers. Waarschijnlijk stond Breitner daar ergens rond 1895 in onze plaats met zijn camera om dit tafereeltje vast te leggen.

Stilte

Wat ook opvalt, is de stilte. Dat klinkt misschien raar, want een schilderij is natuurlijk altijd stil, zou je zeggen. Maar sommige schilderijen lijken luidruchtig en vol beweging. Dat kan komen door de kleuren, de lijnen en de vlakken die voor onrust zorgen. Hier niets van dat alles. Het enige wat beweegt is de vrouw en (vooruit) dat koetsje op de brug. Maar kijk eens naar dat water in de gracht. Nauwelijks een zuchtje wind.
Stilte voor de storm? De lucht is dreigend. Er kan een fikse bui komen, een straffe wind opsteken en het is hollen geblazen om in een portiek te gaan schuilen.

Typisch Breitnerweer

De Franse impressionisten hielden van licht; helder kleurrijk licht. Breitner hield ook van licht, maar ander licht. Hij hield van gedempte tinten. In zeker zin is dit schilderij uitzonderlijk kleurrijk voor een Breitner.
Zijn voorliefde ging uit naar de avond en de straatlantaarns die hun lichtschijnselen wat mystiek op de straten weerkaatsten. Het mocht ook best flink regenen, want dan glommen de straten zo mooi. En dan hebben we het nog niet gehad over mist of sneeuw. Er bestaat zelfs een term voor: ‘typisch Breitnerweer’.

10918x1y101620

George Hendrik Breitner (1857-1923)
Het Rokin (1890)
Olieverf op doek (61 x 101 cm)
Gemeentemuseum, Den Haag

Een schilderij dat dit treffend illustreert is bovenstaand doek uit 1890. Hier zien we Breitnerweer op z’n best. Let ook eens op de ‘leegte’ van de voorgrond. Het beslaat bijna de helft van het doek en bestaat alleen maar uit een verzameling grijstinten.
Soms is er ‘weinig’ nodig om een formidabel schilderij te maken.
Vooral als dat ‘weinig’ eigenlijk heel veel blijkt…

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in beeldende kunst, kleur, licht, schilderij vd maand en getagged met , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s