ORANJE – LELIJK EENDJE OF ZONNETJE IN HUIS?

Oranje hoeft natuurlijk geen introductie. Het is onze nationale (sport)kleur. Met dank aan onze koninklijke familie die de familienaam Van Oranje-Nassau voert. Daarmee verwijzen zij naar de streek Orange in Frankrijk. Bovendien had de Nederlandse vlag vroeger een oranje in plaats van rode baan. Deze is vervangen; oranje is op volle zee minder goed te onderscheiden.

De naam stamt uit de 11e eeuw. Voor die tijd was er geen aparte benaming voor de kleur die men meestal als geel of rood of geel-rood aanduidde, al naargelang de mate waarin het meer op één van deze kleuren leek. Oranje stamt af van nãranja; sinaasappel in het Sanskriet.

Oranje ligt tussen geel en rood. Het oogt minder agressief dan het laatste en wordt opgevrolijkt door de aanwezigheid van geel, maar oogt minder schel.
Oranje heeft alles mee zo lijkt het. In zuivere vorm is het een aangename, heldere en warme kleur. In de psychologie en marketing roept het associaties op met energie, enthousiasme en blijheid. Opvallend genoeg zijn er geen uitdrukkingen waarin we oranje in positieve of negatieve zin gebruiken.

Oranje in het dagelijks gebruik

Als waarschuwingskleur biedt het goede diensten om gevaarlijke delen van een machine aan te geven, maar vaker geeft men de voorkeur aan geel. Wanneer we oranje met beleid gebruiken kan het uitstekend dienst doen als een aandachttrekker. Zodra het echter te overdadig aanwezig is, zal het zich snel overschreeuwen en een product of uitstraling ‘goedkoop’ maken.

Hoe vaak zie je een oranje auto?
Zelden. Om precies te zijn: in 2016 was 0,4 procent van het Nederlandse wagenpark oranje. Paars was nog net iets minder en geel met 0,5 procent een ietsje meer populair.
Zie je trouwens wel eens iemand in een oranje kostuum? Met oranje schoenen?
Ja, tijdens voetbaltoernooien als Nederland al bij voorbaat tot kampioen is gebombardeerd.
En natuurlijk op koningsdag, maar verder?

Nee, oranje doet het prima als vrucht en fruit en in de herfst als verkleurend blad aan de bomen. Een goudvis zwemt evenmin voor gek in zijn opzichtige pakje, maar daar hebben we het wel ongeveer beetje mee gehad.
De boodschap is duidelijk: oranje doet weinig kwaad, maar onmatig populariteit zal het ook niet bereiken.

Kleuronderzoek

In 2009 heb ik onderzoek gedaan naar de waardering voor kleuren en de associaties die ze oproepen. Daarin noemt 14 procent van de deelnemers het als lelijkste kleur.

lelijkste kleur bijlage 3 copy

lelijkste kleur (bron: http://home.kpn.nl/mibi88vd/onderzoeksgroep.html)

Veel mensen vinden het bovendien een goedkope kleur:

goedkoop

goedkope kleur (bron: http://home.kpn.nl/mibi88vd/resultaten.html)

Wie een product een luxe, exclusieve uitstraling wil geven doet er dus verstandig aan oranje te mijden. De combinatie met bruin is helemaal funest, hoewel deze combinatie in de jaren ’70 van de vorige eeuw erg populair was. Daaruit blijkt dat kleurvoorkeur niet alleen cultureel bepaald, maar dat de tijdsgeest ook een belangrijke rol speelt.

Oranje in politiek en cultuur

Behalve met het koninklijk huis, is oranje ook verbonden met het protestantisme en dan vooral in Noord Ierland onder de protestantse Unionisten. Dit is terug te voeren op Willem III van Oranje, de protestantse Engelse koning die van 1688 tot 1702 regeerde en de achterkleinzoon was van Willem de Zwijger. Hij verjoeg in 1688 op verzoek van het Engelse parlement zijn oom en schoonvader Jacobus (James) II. Het parlement wilde van Jacobus af omdat hij te veel macht opeiste en te nadrukkelijk katholiek was. Uiteraard was Jacobus het daar niet mee eens. Hij landde met een Frans leger in Zuid-Ierland en werd daar als wettig vorst begroet. In Ulster bood men echter heftig verzet. In de havenstad Londonderry verschansten protestanten zich achter de muren. Daar werden ze in1690 ontzet door Willem III himself. Zijn overwinning bij de rivier de Boyne is nog steeds aanleiding tot de jaarlijkse oranjemarsen.

Aan de andere kant van de wereld is oranje een belangrijke kleur voor boeddhisten en hindoes. Zij zien er het licht van de rijzende zon in. Daarnaast is het samengesteld uit rood (activiteit) en geel (intellect en de geestelijke verlichting). Een andere verklaring is dat oranje het vuur symboliseert. Met oranje gewaden geven monniken de innerlijke transformatie aan die: het verbranden van het ego, het voormalige zelf en alle persoonlijke begeerten.

Oranje in de schilderkunst

Ondanks dit alles zal het, gezien het aangename en warme karakter van oranje, niet verwonderen dat het gebruik van oranje in de schilderkunst tot sprankelend resultaat kan leiden. In het bijzonder de postimpressionisten en de expressionisten wisten er wel raad mee. Onderstaand werk van Van Gogh toont oranje op zijn best (mede dankzij het contrast met het koele blauw van de wilgenstammen).

Willows_at_Sunset_1888_Vincent_van_Gogh

Vincent van Gogh (1853 – 1890)
Wilgen bij zonsondergang (1888)
Olieverf op karton (31,5 x 34,5 cm)
Kröller-Müller Museum, Otterlo

Een paar jaar later schilderde Frederic Leighton ‘Flaming June’. Een heel ander werk qua opvatting en uitvoering. De titel kan verwijzen naar de maand juni, maar kan ook betrekking hebben op de naam van de vrouw. Leighton had veel belangstelling voor de klassieke oudheid en we mogen aannemen dat hij dit schilderij met Venus, de Griekse godin van liefde, schoonheid en vruchtbaarheid in het achterhoofd heeft geschilderd. We zien een schilderij waarin vooral naar harmonie; verbinding tussen de kleuren is gestreefd.

Flaming_June,_by_Frederic_Lord_Leighton

Frederic Leighton (1830 – 1896)
Flaming June (1895)
Olieverf op paneel
Ponce Museum of Art, Puerto Rico

Het oranje semitransparante gewaad oogt sensueel; het maakt de lichaamswarmte (kijk maar naar de roze blosjes op de wangen en oren) bijna tastbaar. De kleur sluit ook aan bij de tinten van de andere kleden en de kleur van de huid die we in koelere tinten zien terugkomen in de achtergrond.

 

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in beeldende kunst, cultuur, kleur, onderzoek en getagged met , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s