SCHILDERIJ vd MAAND 17/05

Onder de titel ‘Schilderij van de Maand‘ zal BEELDTAALBLOG maandelijks een schilderij in de etalage zetten en daarmee een virtuele galerie samenstellen. Het gaat daarbij soms om schilderijen die onder de radar van de ‘grote’ kunstgeschiedenis zijn gebleven; minder bekende meesterwerken die de moeite van het bekijken echter meer dan waard zijn.

In 1974 was ik toegelaten tot het eerste jaar van de Rotterdamse Academie van Beeldende Kunsten In de zomer van datzelfde jaar was in Museum Boijmans Van Beuningen de expositie ‘Kijken naar de werkelijkheid’ te zien. Dit was de eerste kennismaking met het Amerikaanse hyper- of fotorealisme. Onder de exposanten Richard Estes met Amerikaanse auto’s waarin de stedelijke omgeving in de glanzende lak weerspiegelde en Chuck Close met gigantische (zelf)portretten in zwart-wit.

Ruim vijftig jaar later zijn beide pioniers van de eerste generatie hyperealisten, samen met vertegenwoordigers van de tweede en derde generatie, te zien in de Rotterdamse Kunsthal).

Een feest der herkenning?
Wat Estes betreft wel, maar Chuck Close heeft in de loop van de tijd een opvallende ontwikkeling doorgemaakt, hoewel zijn onderwerpkeuze hetzelfde is gebeleven.
Het meeste werk van Close bestaat uit enorme portretten van familie en vrienden.
Die maakt hij op basis van foto’s. Een en dezelfde foto kan dienen voor meer dan 150 keer werken. Hij gebruikt zo vaak dezelfde foto’s, omdat hij juist in de vorm wil variëren.

De meeste hyperealisten van de eerste generatie projecteerden hun foto’s op het doek en om de basistekening op te zetten en die uit te werken met verf, penseel en/of verfspuit. Anderen maakten gebruik van een raster om hetzelfde te bereiken.
Bij Close is het gebruik van een raster een stijlkenmerk geworden.

Zijn eerste werken in hyperrealistische stijl laten dat nog niet zo duidelijk zien. Daar gaat het vooral om de zo fotorealistisch mogelijke weergave van het portret op een groot formaat:

chuck close zelfportret

Chuck Close (1940)
Big Self-Portrait (1967–1968)
acrylverf op canvas (273 x 212 cm)

Bij de voorbereiding blijkt hij echter wel al gebruik te maken van het raster:

chuck close zelfportret 2

Close verdeelt zijn werk in rasters, vaak regelmatig van vorm (vierkanten), maar soms in onregelmatige vlakken. Elk vakje van een raster krijgt dan een eigen kleur of kleurtoon. Van dichtbij bekeken vallen die rasters erg op en lijkt het werk samengesteld uit abstracte schilderijtjes, maar op grote afstand vallen de rasters weg en ogen de portretten realistisch, zij het niet noodzakelijk fotorealistisch.

We zien dit duidelijk in een tekening uit 1979:

chuck close zelfportret 3

Chuck Close (1940)
Self-Portrait (1979)
Contépotlood op papier (74.9 x 55.9 cm)

Opmerkelijk is dat Close leidt aan gezichtsblindheid. In de psychologie heet dit prosopagnosie en het houdt in dat hij niet in staat is gezichten te herkennen. Zelf zegt hij daarover:

“I was not conscious of making a decision to paint portraits because I have difficulty recognizing faces. That occurred to me twenty years after the fact when I looked at why I was still painting portraits, why that still had urgency for me. I began to realize that it has sustained me for so long because I have difficulty in recognizing faces.”

In 1988 raakte hij gedeeltelijk verlamd door een beroerte en diende hij zijn werkwijze drastisch aan te passen. Zo moet hij zijn penselen vastgespen aan zijn handen en maakt hij gebruik van een speciale ezel waarmee hij zijn (nog steeds gigantische) schilderijen kan roteren tijdens het werken.

chuck close werken

Eén ding is niet veranderd: Close maakt nog steeds portretten en zelfportretten:

chuck close zelfportret 4

Chuck Close (1940)
Self-Portrait (2000 – 2001)
Olieverf op doek (275.6 x 213.4 cm)

Van dichtbij ziet dat er dan zo uit:

chuck close detail

Voor meer werk van Close, kijk hier op zijn website.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in beeldende kunst, schilderij vd maand, waarneming en getagged met , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s