NATIONALE IDENTITEIT GEMETEN (4): & ze leefden lang en gelukkig?

Het libido van de Zweden staat onder druk, zo berichtte Trouw enige tijd geleden.
De Zweedse regering zit er behoorlijk mee in haar maag: er komen niet genoeg nieuwe Zweden bij. Zij vermoedt dat stress en gezondheidsklachten de oorzaak zijn. Niet alleen de Zweden kampen met dit probleem; ook de VS, Japan en Denemarken hebben ermee te maken.
In Denemarken ging zelfs een campagne van start: ‘Doe het voor Denemarken.’
Japan en de VS; daar kun je nog iets bij voorstellen. Het Japanse arbeidsethos is legendarisch. Vergeleken daarmee zijn zelfs de stijlste calvinisten regelrechte freeriders. In de VS, bakermaat van het rauwe kapitalisme, koestert men nog steeds een droom: door hard werken kan iedereen de top bereiken. Niet dat die droom vaak uitkomt, maar het houdt de race en de stress in stand.
Maar Scandinavië? Hier voerden tolerantie, individualisme, feminiteit, toegevendheid en ontspanning toch de boventoon? Kijk maar naar de scores op de culturele dimensies van Geert Hofstede.
De welvaart is hoog en de overheid waakt als een zorgzame vader over het wel en wee van de burgers. Is dit alles dan een façade waarachter het libido verschrompelt en de burger ziek en ongelukkig wordt door stress?

Geluk: Hofstedes dimensie ‘toegevendheid versus terughoudendheid’
Hoe meet je dat trouwens; geluk? Volgens Geert Hofstede is de dimensie ‘toegevendheid versus terughoudendheid’ een goede voorspeller van ervaren geluksgevoel. ‘Toegevendheid’ (indulgence), de ene pool karakteriseert hij door ‘de perceptie dat je vrij bent om te doen wat je wilt, dat je geld mag uitgeven en dat je je mag overgeven aan prettige vrijetijdsbestedingen.’ De andere pool, ‘terughoudendheid’ (restraint), wordt ingeperkt door ‘sociale normen en restricties en dat het niet helemaal in de haak is om te genieten van vrije tijd, geld uitgeven en aanverwante zaken.’

culturele-dimensie-ivr-2
Zijn er correlaties met de andere dimensies van Hofstede?
Jawel; een middelmatige correlatie met machtafstand en individualisme en een zwakke correlatie met onzekerheidsvermijding en oriëntatie op lange- en korte termijn. Zijn individualistischere mensen die een grotere mate van gelijkheid ervaren dan gelukkiger?

Nog meer geluksvogels
Er zijn meer pogingen gedaan om geluk per land te meten. De criteria verschillen nogal en het zal ook niet verwonderen dat dit zich weerspiegelt in de uitkomsten.
Ik noem er twee en zal ze met elkaar vergelijken.
Om te beginnen is er het World Happiness Report (WHR – zie bronnen).
Indicatoren die in het WHR een rol in spelen zijn het Bruto Nationaal Product (BNP), social support, healthy life expextancy, freedom to make life choices, generosity, perceptions of corruption en lastig te definiëren begrippen als positive en negative affect. Hoe het ook zij, volgens deze criteria is in Europa de gemiddelde Zwitser (op de voet gevolgd door Denen en IJslanders) het gelukkigst en de gemiddelde Bulgaar, Oekraïner en Hongaar het minst gelukkig.
Dat ziet er zo uit:

whp-beeldtaalblog

Dit beeld komt sterk overeen met Hofstedes dimensie toegevendheid. De correlatie is dan ook hoog (r = 81). Verder vinden we ongeveer dezelfde uitkomsten naar regio (west en noord hoge geluk score; zuid en – vooral – oost lage score), terwijl protestanten gelukkiger zijn dan rooms-katholieken en die weer gelukkiger als orthodoxen.
Religiositeit blijkt ook een (zeer beperkt) effect te hebben: in landen waar mensen minder religieus zijn, zijn ze iets gelukkiger.

De tweede index is de Happy Planet Index (HPI – zie bronnen).
Terwijl het WHR het geluk van de inwoners van landen zelf centraal stelt, kijkt de HPI naar de planeet als geheel. Zoals de samenstellers in hun inleiding schrijven: ‘sustainable well-being for all. It tells us how well nations are doing in terms of supporting their inhabitants to live good lives now, while ensuring that others can do the same in the future.’
Daarvoor gebruiken de samenstellers naast indicatoren als verwachte levensduur en ervaren welbevinden (ook in de WHR te vinden) de ecologische voetafdruk. Bovendien is de ranglijst gecorrigeerd voor ongelijkheid tussen landen.
Andere meting, andere inzichten: in het WHR scoren de westerse landen het hoogst, maar in de HPI vinden we in de top 10 geen enkel westers land!
Op 1 staat Costa Rica, op 2 Vietnam en op 3 Colombia. De invloed van de ecologische voetafdruk doet zich hier duidelijk voelen. Het eerste Europese land is Albanië op de 18e plaats! In Albanië leven de mensen betrekkelijk lang en omdat het land economisch gezien (naar westerse maatstaven) nog tamelijk onontwikkeld is, is de ecologische voetafdruk klein.
Op de laatste plaats van Europese landen eindigt Luxemburg op plaats 138! De mensen worden hier ook oud en geven aan gelukkiger te zijn dan de gemiddelde Albanees, maar van alle onderzochte landen heeft Luxemburg zo’n beetje de grootste ecologische voetafdruk. En dat tikt, omdat het ook een van de rijkste landen ter wereld is, extra zwaar aan.
Op een kaartje ziet het de HPI er als volgt uit:

hpi-beeldtaalblog

De correlatie tussen beide ranglijsten is – het zal geen verbazing wekken –gering, wat ook geldt voor de correlatie tussen de HPI en Hofstedes toegevendheid versus terughoudendheid.

Geluk en levensverwachting
Levensverwachting is genoemd als een indicator voor geluk. De veronderstelling daarbij is dat gelukkige mensen meestal gezonder zijn en dus ook langer leven.
Er is inderdaad een hoge en significante correlatie met het WHR.
Bij de HPI is de correlatie met levensverwachting overigens laag.
We vinden ook verschillen tussen regio’s: de levensverwachting in West-Europa is iets hoger dan die in Noord- en Zuid-Europa (die nagenoeg gelijk opgaan). Dat Zuid-Europa hoog scoort verklaart men ook vanwege het mediterrane dieet met olijfolie in plaats van boter en veel vis: goed voor het cholesterol en minder hart- en vaatziekten. Hekkensluiter is Oost-Europa. Dit schrijft men dan weer toe aan de hoge alcoholconsumptie en het lagere welvaartspeil.
Geluk is goed voor een leuk leven, maar dat hoeft niet noodzakelijk een lang leven te zijn. Voeding speelt een rol en een goed functionerende gezondheidszorg is ook cruciaal.
Maar voor dat laatste is wel weer geld nodig.

Niet toevallig bestaat er ook een hoge correlatie tussen BNP per hoofd van de bevolking en levensverwachting. De mate van religiositeit heeft geen invloed op de levensverwachting. In landen waar men sterk gelooft is de gemiddelde levensverwachting niet hoger dan in landen waar veel atheïsten wonen. Het maakt wel uit wat voor geloof men aanhangt. Protestanten zijn in het voordeel. Rooms-katholieken zitten in de middenmoot en orthodoxen scoren weer het laagst.

Ligt dat aan het geloof? We zien het ook terug in verschillen tussen regio’s en dat zal dus voor een belangrijk deel te maken hebben met economische factoren. Religie zelf kan natuurlijk weer te maken hebben met economie, maar dat vergt ander onderzoek.
In onderstaande infographic heb ik dit samengevat. ‘Happiness’ is gebaseerd op het World Happiness Report.

religie-bnp-etc

Conclusie?
Ik begon deze artikelenreeks met de vraag of er een Europese identiteit bestaat. Dé Europese identiteit bestaat natuurlijk niet. Je kunt ‘Alle Menschen werden Brüder’ 24/7 op alle pleinen in Europa laten schallen; opgelegde eenheid zal niet werken. Hofstedes dimensies laten een Europa zien dat bestaat uit verschillende nationale identiteiten die langs grenzen van taal, religie en regio lopen.
Het is niet zo dat we elkaar niet kunnen of wíllen begrijpen over die grenzen heen, maar de taal die we gebruiken verraadt in veel gevallen een ander psychologisch ‘stuurprogramma.’ Die programma’s zijn niet altijd volledig uitwisselbaar. Onbegrip en misinterpretatie liggen op de loer.
Dat hoeft geen probleem te zijn als het gaat om een vakantiereis.
Dan is het hooguit lastig, maar vaak ook amusant.
Een gulle, verontschuldigende lach delen we immers allemaal.
Dat dan weer wel.


Bronnen

Eerder verschenen

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in cultuur, infographic, onderzoek, psychologie en getagged met , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s