REMBRANDT SPIEGELBEELDIG

Een aantal jaren terug hield het Rembrandthuis een tentoonstelling waarin men etsen van Rembrandt zij aan zij met hun spiegelbeeld toonde. Ik heb eerder al aandacht besteed aan spiegelbeelden en de gevolgen daarvan op onze beleving van een voorstelling.
Dat die voorstellingen in spiegelbeeld een andere werking krijgen, een andere betekenis zelfs, komt doordat we in het westen van oudsher van links naar rechts lezen. Die kijkrichting is zeer bepalend voor de manier waarop we schilderijen, tekeningen, theatervoorstellingen of films bekijken. Het bepaald zelfs ons gevoel van snelheid; een sportwagen lijkt harder te rijden als hij van links naar rechts scheurt.
En wat voor auto’s geldt, gaat ook op voor etsen van Rembrandt.

Een ets is een voorstelling die op een koperen plaat getekend wordt. Deze plaat is afgedekt met een laag vernis (was). Door met een scherp voorwerp die was plaatselijk weg te krassen en de plaat vervolgens in een bad met zuur te leggen, worden de lijnen in het metaal gebeten. Vervolgens inkt men de plaat en slaat deze af, zodat de inkt alleen in de verdiepte delen achterblijft. Dit drukt men af.
Gevolg is natuurlijk dat de afdruk altijd spiegelbeeldig is. Dit kan nogal eens verschillen van het origineel. Een eenvoudig voorbeeld kan dit verduidelijken:

rembrandt-1

Dit is de afdruk van een ets die Rembrandt maakte van drie boerderijen. Het is op zich geen bijzonder dramatische ets, meer een aardig tussendoortje van een schilder die op z’n tijd een flinke wandeling rond zijn woonplaats Amsterdam maakte. Het mist de bewogenheid en de sterke tegenstelling tussen licht en donker wat het werk van Rembrandt vaak zo kenmerkend en meeslepend maakt. De weg loopt van linksachter het beeld in en daardoor lijkt het alsof we de boerderijen achter ons laten en op weg zijn naar iets wat buiten het beeld valt. Toch heeft dit iets onbevredigends. Er is geen duidelijk doel. Onze blik gaat van de horizon naar de voorgrond, maar daardoor voelt het alsof het verhaal zich ‘letterlijk’ in omgekeerde volgorde afspeelt.Wat gebeurt er nu als we het beeld spiegelen en daarmee dus de prent te zien krijgen zoals Rembrandt die tekende op de etsplaat?

rembrandt-2

In plaats dat we de bebouwing achter ons laten, gaan we er nu heen. Onze weg gaat van het midden van de voorstelling naar rechtsachter, het onbekende tegemoet. We hebben nu dus een doel, iets waar we naar uitkijken, al ligt het nog ver weg, ergens op de horizon. Daardoor is er sprake van een logische beweging waardoor de afbeelding ineens ook veel meer diepte en spanning krijgt.

 

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in beeldende kunst, diepte, spiegelbeeld, waarneming en getagged met , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s