PEAK SHIFT

Ik noemde in mijn vorige blog de ‘wet van peak shift’; een nogal speculatieve wet van de neuroloog Ramachandran.  Kort samengevat komt het op het volgende neer: dieren (maar ook mensen) zijn geneigd te kiezen voor de vorm die de meest representatieve kenmerken heeft. Als proefdieren bijvoorbeeld kunnen kiezen tussen een gewone rechthoek en een rechthoekiger rechthoek, zullen ze aan de laatste de voorkeur geven. Althans, dat deden ze als ze beloond werden als ze een rechthoek in plaats van een vierkant aanraakten.

Is dit vergelijkbaar met het verschijnsel in de natuur dat een mannetjesdier met de meest extreme secundaire geslachtskenmerken de meeste kans maakt om met de meeste vrouwtjes te paren? Dus het hert met het grootste gewei en het luidste geburrel, de leeuw met de grootste manen en heftigste gebrul en de pauw met de grootste en meest felgekleurde veren?

Zou zo kunst ontstaan kunnen zijn? Het zijn misschien grote stappen die ik nu neem en wetenschappelijk niet helemaal verantwoord, maar ik waag het er op.

lascauxIMG_1096

Stel u voor dat onze prehistorische schilder een bizon heeft geschilderd op een rotswand. Het resultaat is aardig. Het lijkt op een bizon, maar nu komt zijn iets meer getalenteerde of originele collega-schilder langs en denkt: ‘Als ik nu een bizon schilder, maar ik maak de hoorns wat groter en de schouders hoger, dan heb ik de indruk die de bizon maak sterker in beeld gebracht’.
Zo ontstaat een ontwikkeling waarin men de bizon (buffel, gnoe, beer) steeds meer gaat weergeven naar het innerlijke beeld van wat een bizon (buffel, gnoe, beer) als karakteristieke eigenschappen heeft. Het onderwerp zelf is dan aanleiding om aan de hand van de wet van peak shift steeds expressievere vormen te vinden die het bizonachtige van de bizon steeds sterker benadrukken.
545px-Venus_von_Willendorf_01Ander voorbeeld: vrouwelijke bekoorlijkheid kenmerkt zich in de meeste mannenogen door brede heupen, smalle taille en grote borsten. Dit geldt althans binnen bepaalde marges. Als we de Hindoe-godin Parvati beschouwen als  voorbeeld van de peak shift van vrouwelijkheid en gratie, kunnen we dan de Venus van Willendorf beschouwen als de peak shift van vrouwelijke vruchtbaarheid?

Het beeldje dateert van tussen 24.000 en 22.000 v.Chr. en is gevonden bij Willendorf in Oostenrijk. Het beeldje is geen realistisch portret, maar een idealisering van weelderige vrouwelijkheid.
Alle vrouwelijke geslachtskenmerken zijn als vruchtbaarheidssymbolen overdreven weergegeven, zoals de volle borsten, dikke buik, venusheuvel, dijen en billen.
De Venus van Willendorf wordt aldus de metafoor van ultieme vruchtbaarheid.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in beeldende kunst, expressie en getagged met , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s