DENKBEELDIGE LIJNEN

We spreken soms over een lijn als een grens die niet overschreden mag worden. Vaak bestaan die lijnen alleen maar in de verbeelding. Het zijn denkbeeldige lijnen. Maar hoe denkbeeldig ook, overschrijden daarvan leidt tot onrust en spanning.
Bovendien: wat ligt er achter de denkbeeldige lijn? Welke ruimte betreden we dan?

In het werk van de Franse impressionist Edgar Degas (1834 – 1917) vinden we daar fraaie voorbeelden van. Hij was liefhebber van paarden en paardenrennen. In tegenstelling tot zijn collega-impressionisten wilde hij zich niet beperken tot het louter weergeven van het licht dat op zijn op zijn onderwerp viel.
Door vlakverdeling trachtte hij beweging en spanning tot uitdrukking brengen. Dat doet Degas door gebruik te maken van denkbeeldige lijnen en ‘lege’ ruimtes.
Kijk maar:

Degas race-horses - 73 - 1

Edgar Degas (1834 – 1917)
Renpaarden (1873)
Pastel / Cleveland Museum of Art, Cleveland, OH, USA

Er loopt een denkbeeldige diagonaal van linksonder naar rechts. Hierdoor ontstaat een ‘lege’ driehoek met ‘alleen maar’ gras rechtsonder. De paarden en ruiters staan nu op een kluitje links. Alle paarden lijken een andere kant op te gaan. Dit versterkt de suggestie van beweging.
Het tweede paard staat op het punt de denkbeeldige lijn te overschrijden en a.h.w. de ‘lege ruimte’ te betreden. De twee ruiters erachter lijken grote moeite te hebben hun paarden in bedwang te houden.

Degas race-horses - 73 - 3

Wij als toeschouwers anticiperen op het moment dat een van de paarden die lijn passeert en de ‘lege’ ruimte betreedt.
We ‘weten’ dat het ieder moment gaat gebeuren.
Alleen laat Degas het ons niet zien.
Hij creëert daarmee een regelrechte cliffhanger*.

Deze compositorische ‘truc’ past hij herhaaldelijk toe.

Degas - before-the-race 84 - 1

Edgar Degas (1834 – 1917)
Jockeys (1886)
Pastel / Hill-Stead Museum, CT, United States

 

Degas - before-the-race 84 - 3

Soms draait hij de volgorde om, maar het onderliggende schema blijft hetzelfde:

Degas jockeys-in-the-rain-1886 - 3

Edgar Degas (1834 – 1917)
Jockeys in de regen (1886)
Pastel / Burrell collection, Glasgow, Scotland

* Cliffhanger:
Het houdt in dat een verhaal van bijvoorbeeld een serie of aflevering, film of boek eindigt op een moment waarop de spanning het grootst is, en waarbij niet duidelijk is hoe het verder afloopt. Op dat moment is de plot nog niet afgerond en blijft de kijker met een onbevredigend gevoel achter, nieuwsgierig naar het verdere verloop. Dat verdere verloop wordt dan meestal gegeven in een volgende aflevering.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in beeldende kunst en getagged met , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s