SPIEGELBEELDIG

Vallen veronderstelt beweging. In ieder geval van boven naar beneden, maar vaak ook naar links of rechts. Vallen werkt op de lachspieren. Vandaar dat in films van Laurel en Hardy veel gevallen wordt.
Vallen heeft ook iets vernederends. Letterlijk. Men gaat immers neder. En niet vrijwillig zoals bij knielen.
Men wordt ten val gebracht (door een ander of door iets).
Een voorbeeld van stadia van vallen zien we in het prachtige schilderij van Pieter Breughel de Oude dat een illustratie vormt van het gezegd ‘als de blinde de blinde leidt, zullen ze beide eindigen in de greppel’.

bruegel_blinden_grt

Pieter Brueghel de Oude (1520 – 1569)
De parabel van de blinden (1568)
Tempera op doek (85 × 154 cm)
Museo di Capodimonte, Napels

We zien zes figuren die achter elkaar aanhobbelen. Er is sprake van een neergaande lijn, als we de hoofden volgen van links naar rechts.
De achterste twee lopers stappen nog vol vertrouwen voort, zich niet bewust van hetgeen zich voor hen afspeelt. Bij de derde begint de twijfel toe te slaan en bij de vierde is sprake van alarm.
Van de rechtopstaande figuur links naar de gevallen rechts is een duidelijke beweging waarneembaar, waarbij de tegenbewegingen van de stokken de verwarring lijken te versterken. Er is sprake van een verhaal en een toenemende spanning.

Daarnaast is er anticipatie: we weten zeker dat ook de onbekommerde wandelaar aan het eind van de rij gaat vallen. Dat wordt versterkt omdat we een beeld meestal van links naar rechts ‘lezen’, geconditioneerd als we zijn door onze cultuur waarin we teksten ook van links naar rechts lezen.

Wat gebeurt er nu als we het beeld omdraaien?

bruegel_blinden_grt - 2

We ‘lezen’ het beeld nog steeds van links naar rechts. We beginnen nu echter met een stelletje over elkaar struikelende figuren. Wat ontbreekt is de aanleiding voor deze valpartij. Dronken boeren die van een bruiloft komen?
Wie zal het zeggen…
Ten slotte eindigt de vertelling in een anticlimax. De laatste figuur loopt nog steeds onbekommerd rechtop. Gaat hij vallen? Waarschijnlijk niet. Net als wij heeft hij allang ‘gezien’ wat er voor hem aan de hand is.
De spanning en anticipatie die we in de originele afbeelding ervaren gaat volledig verloren. We beginnen als het ware bij de ontknoping en draaien de film in ‘omgekeerde volgorde’ af.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in spiegelbeeld en getagged met , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s